Leesbaarheid controleren

Hoe je dit gebruikt Leesbaarheid controleren

1. Plak je tekst.
2. Bekijk de score en het geschatte taalniveau.
3. Loop de gemarkeerde lange zinnen en moeilijke woorden na.

Waarom de Engelse formule niet werkt

De bekende Flesch Reading Ease is ontwikkeld voor het Engels en gekalibreerd op Engelse teksten.

Nederlands heeft langere woorden — deels doordat samenstellingen aan elkaar worden geschreven, deels door de woordvorming zelf. Een Nederlandse tekst met precies dezelfde moeilijkheidsgraad krijgt daardoor met de Engelse formule een lagere score.

Douma heeft de formule daarvoor aangepast met andere constanten. Dat is de versie die in Nederland wordt gebruikt en die hier wordt gerekend.

Zie je ergens een leesbaarheidsscore voor Nederlandse tekst zonder vermelding welke formule is gebruikt, wees dan voorzichtig — de kans is groot dat er met de Engelse variant is gerekend, en dan zegt het getal weinig.

De score en het taalniveau

De uitkomst loopt ruwweg van 0 tot 100: hoe hoger, hoe makkelijker.

B1 is in Nederland de norm die veel overheidsorganisaties en dienstverleners aanhouden voor communicatie met burgers. De gedachte erachter is dat een aanzienlijk deel van de volwassen bevolking moeite heeft met teksten boven dat niveau, en dat een brief die niet begrepen wordt zijn doel mist.

Dat betekent niet dat alles B1 moet zijn. Een vakinhoudelijk rapport voor collega's mag gerust C1 zijn. Een brief over een uitkering, een boete of een medische behandeling niet.

Wat de score niet meet

De formule kijkt naar zinslengte en woordlengte. Meer niet. Dat maakt hem bruikbaar en beperkt.

Hij kent geen betekenis. Een tekst vol korte woorden in korte zinnen scoort uitstekend, ook als de inhoud onbegrijpelijk is. Vaktermen van één lettergreep worden niet als moeilijk herkend.

Hij kijkt niet naar opbouw. Een tekst zonder kopjes, zonder logische volgorde en zonder witruimte leest slecht, hoe goed de score ook is.

En hij is te bespelen: zinnen in tweeën hakken verhoogt de score zonder dat de tekst duidelijker wordt. Een reeks korte, staccato zinnen leest juist vermoeiend.

Gebruik de score dus als signaal, niet als doel. Wat echt helpt: schrijf actief, gebruik gewone woorden waar die bestaan, zet één gedachte per zin, en leg jargon uit bij het eerste gebruik. Alles wordt in deze pagina berekend.

Veelgestelde vragen